در سالهای اخیر، تمایل به نگهداری حیوانات غیرمعمول و غیرمتعارف تحت عنوان “اگزاتیک پت” (Exotic Pet) به پدیدهای جهانی تبدیل شده است.
به گزارش دیده بان طبیعت و به نقل از روابط عمومی اداره کل حفاظت محیط زیست استان البرز؛ این حیوانات که عموماً در طبیعت و دور از محیط انسان زندگی میکنند، گاه به عنوان نمادی از تجمل یا پرستیژ اجتماعی در منازل شخصی نگهداری میشوند.
تعریف اگزاتیک پت و طبقهبندی آن
حیوانات خانگی یا پت های متعارف معمولاً شامل گونههایی مانند سگ، گربه، پرندگان زینتی متداول و ماهیهای آکواریومی هستند که طی نسلها برای همزیستی با انسان پرورش یافتهاند. در مقابل، “اگزاتیک پت” به حیواناتی اطلاق میشود که ذاتاً وحشی هستند و قابلیت سازگاری کامل با محیط انسانی را ندارند. این گروه با حدود 40 گونه شناخته شده در سراسر جهان، شامل گونههای متنوعی از جمله پستانداران غیرمتعارف (نظیر خوکچه هندی، پستانداران مینیاتوری، میمونهای خاص، جوجه تیغی و یا و انواع گربه های وحشی همچون چیتا، یوزپلنگ، شیر سفید)، پرندگان (نظیر طوطی ماکائو آبی و قرمز، طوطی خاکستری آفریقایی) خزندگان (از جمله مارهای پایتون، ایگواناها و سوسمارها)، دوزیستان (نظیر قورباغه پکمن، قورباغه های سمی رنگارنگ و سمندرها) و بی مهرگان و بندپایان غولپیکر (مانند رتیلهای غول پیکر، شاه عقرب و عنکبوت پرنده خوار) است. برخی از این گونه ها در فهرست سرخ IUCN به عنوان گونه های در معرض خطر انقراض طبقه بندی می شوند.
چالشهای حقوقی و فرهنگی
قوانین و ضوابط نگهداری حیوانات غیرمتعارف در کشورهای مختلف بسیار متفاوت است. برای مثال، در برخی از کشورها نگهداری از میمونهای کوچک امری عادی تلقی میشود، حال آنکه در بسیاری از کشورها از جمله ایران، این عمل غیرقانونی می باشد.
تهدیدات زیستی و بهداشتی
نگهداری حیوانات وحشی در محیط خانگی میتواند خطرات قابل توجهی برای سلامت انسان و خود حیوان به دنبال داشته باشد. بسیاری از این حیوانات ناقل بیماریهای مشترک هستند که قابلیت انتقال به انسان را دارند. از سوی دیگر، نیازهای غذایی، زیستگاه زندگی و شرایط آب و هوایی خاص این حیوانات اغلب در اسارت تأمین نمیشود که منجر به رنج کشیدن آنها، اختلالات رفتاری و مرگ زودهنگام آن ها میشود.
قوانین و مقررات حفاظتی
بسیاری از گونههای “اگزاتیک پت” مورد توجه علاقهمندان به نگهداری حیوانات خانگی غیر بومی، در وضعیت بحرانی انقراض قرار دارند. قاچاق این حیوانات و تجارت غیرقانونی آنها فشار شدیدی بر اکوسیستم های طبیعی وارد میکند. سازمان حفاظت محیط زیست و فعالان حقوق حیوانات همواره نسبت به این موضوع هشدار دادهاند و قوانین سختگیرانه ای تدوین کرده اند. افزایش آگاهی عمومی نیز در این راستا از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
کارشناسان دفتر حفاظت و مدیریت حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست اکیداً توصیه میکنند که از نگهداری حیوانات وحشی به عنوان حیوان خانگی خودداری شود. به جای آن، توجه به حیوانات سازگار با محیط انسانی و همچنین حمایت از برنامههای حفاظت از گونهها در زیستگاه طبیعی آنها میتواند گامی مؤثر در جهت حفظ تعادل اکولوژیک و ذخایر ژنتیک جانوران باشد. نکته آخر یک حیوان خانگی یا اهلی، حیوانی است که نه تنها قابلیت زندگی در کنار انسان را دارد، بلکه این همزیستی به نفع هر دو طرف باشد.
لینک کوتاه: https://didehbantabiat.ir/?p=1847
