مسیر گوزن زرد ایرانی از سایتهای محصور تا خرامیدن در طبیعت
نجات گونه در خطر انقراض گوزن زرد ایرانی، وارد مرحلهای تازه شده؛ مرحلهای که هدف آن تنها افزایش جمعیت در سایتهای محصور نیست، بلکه فراهم کردن زمینه بازگشت این گونه ارزشمند به زیستگاههای طبیعی است؛ در این مسیر، شیراز طی روزهای اخیر میزبان نمایندگان هشت استان کشور بود تا آخرین تجربیات، چالشها و راهکارهای حفاظت از این گونه را با یکدیگر به اشتراک بگذارند و بررسی کند.
به گزارش دیده بان طبیعت به نقل از ایرنا، استان فارس از استانهای دارای سابقه در برنامههای احیا و تکثیر گوزن زرد ایرانی است؛ به گونهای که تجربههای بهدستآمده از مدیریت سایتهای این استان، اکنون میتواند بخشی از پشتوانه کارشناسی برنامههای جدید حفاظت از این گونه در کشور باشد.
در سالهای گذشته، برنامه جامع مدیریت زیستگاههای گوزن زرد در فارس با تمرکز بر دو سایت میانکتل و ارسنجان تدوین شد و در آن، افزایش ظرفیت زیستگاه، تکثیر، توسعه محدودههای نیمهطبیعی و در نهایت معرفی گوزنها به زیستگاههای طبیعی پیشبینی شده بود.
در ادامه همین رویکرد، پروژه احیای گوزن زرد ایرانی در منطقه شکارممنوع روشنکوه شهرستان سرچهان نیز پس از انجام مطالعات امکانسنجی، در سال ۱۴۰۵ وارد مرحله آمادهسازی برای اجرا شده است؛ طرحی که با هدف معرفی دوباره این گونه به طبیعت زاگرس دنبال میشود.
هشت استان پای یک میز برای حفاظت از یک گونه
در ادامه این مسیر، کارگاه تبادل تجربیات و بهروزرسانی اقدامات مرتبط با حفاظت و احیای گوزن زرد ایرانی با حمایت معاونت محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست، از ۱۵ تا ۱۷ شهریورماه در شیراز در حال برگزاری است.
در این کارگاه، نمایندگان استانهای فارس، مازندران، اردبیل، آذربایجان غربی، ایلام، یزد، خوزستان و لرستان، به همراه معاون و کارشناسان دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان حفاظت محیط زیست حضور دارند.
تبادل تجربیات میان استانها، بررسی اقدامات انجامشده، شناسایی چالشهای پیش روی سایتهای تکثیر و احیا، بهروزرسانی روشهای حفاظتی و بررسی راهکارهای افزایش مشارکت جوامع محلی از جمله محورهای این نشست است.
اهمیت این همافزایی از آن جهت است که شرایط زیستگاهی، تهدیدها و تجربه مدیریتی در استانهای مختلف یکسان نیست و انتقال تجربه میان مناطق میتواند به اصلاح روشهای حفاظتی و تصمیمگیری دقیقتر برای آینده این گونه کمک کند.
تاکید بر مستندسازی تجربههای حفاظتی
مدیرکل حفاظت محیط زیست فارس در آیین آغاز این کارگاه، بر ضرورت مستندسازی تجربیات کارشناسان و انتقال این دانش به نسل آینده نیروهای تخصصی سازمان حفاظت محیط زیست تاکید کرد.
لیلا تاجگردون گفت: گردهمایی کارشناسان و مسئولان حوزه حیاتوحش فرصتی برای قرار دادن تجربیات استانها در کنار یکدیگر و استفاده از ظرفیتهای مشترک برای ارتقای اقدامات حفاظتی است.
وی افزود: استفاده از تجربههای میدانی استانها میتواند در بازنگری برنامههای حفاظتی و انتخاب راهکارهای موثرتر برای حفظ جمعیت گوزن زرد ایرانی نقش داشته باشد.
حفاظت بدون مشارکت جوامع محلی پایدار نیست
در این کارگاه همچنین معصومه صفایی، معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان حفاظت محیط زیست نیز بر اهمیت همکاری میان مجموعههای مختلف و مشارکت جوامع بومی تاکید کرد.
وی اظهار کرد: حفاظت از گونههای ارزشمند حیاتوحش نیازمند همکاری و جلب مشارکت جوامع بومی و محلی است و بدون همراهی مردم، اجرای برنامههای بلندمدت حفاظتی با دشواری روبهرو خواهد شد.
توجه به جوامع محلی بهویژه در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که برنامههای حفاظت از گوزن زرد از سایتهای محصور به سمت زیستگاههای طبیعی و نیمهطبیعی حرکت میکند؛ چراکه تداوم چنین برنامههایی به همراهی مردم و دستگاههای محلی نیاز دارد.
حفاظت از حیاتوحش؛ ماموریتی دشوار و چندلایه
معاون محیط زیست طبیعی ادارهکل حفاظت محیط زیست فارس نیز با اشاره به دشواریهای حفاظت از حیاتوحش در شرایط کنونی، محیط زیست طبیعی را یکی از حساسترین ماموریتهای سازمان حفاظت محیط زیست دانست.
قاسم نهاوندی، بر ضرورت استفاده از ظرفیت کارشناسی، تقویت همکاری میان استانها و بهرهگیری از تجربههای میدانی برای مدیریت بهتر جمعیت گونههای ارزشمند حیاتوحش تأکید کرد.
مسیر گوزن زرد ایرانی، از تکثیر در سایتها تا احیای جمعیت در طبیعت
گوزن زرد ایرانی یکی از گونههای ارزشمند حیاتوحش کشور است که برنامه احیای آن از دهههای گذشته در ایران دنبال شده و سایتهای مختلفی برای حفاظت و تکثیر آن شکل گرفته است.
فارس نیز در این مسیر از استانهای دارای تجربه محسوب میشود و سایت ارسنجان این استان در سالهای گذشته در تأمین گوزن برای برنامههای رهاسازی نقش داشته است.
اکنون رویکرد حفاظتی، تنها افزایش تعداد گوزنها در محیطهای محصور نیست؛ بلکه مدیریت علمی جمعیت، حفظ تنوع ژنتیکی، توسعه زیستگاههای مناسب، پایش مستمر، کاهش تهدیدها و فراهم کردن شرایط برای بازگشت تدریجی این گونه به طبیعت، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
برگزاری نشست تخصصی هشت استان در شیراز را میتوان بخشی از همین مسیر دانست؛ مسیری که در آن تجربههای چند دهه حفاظت و تکثیر، در کنار دانش و ظرفیتهای جدید قرار میگیرد تا برنامه عمل حفاظت از گوزن زرد ایرانی متناسب با شرایط امروز بازنگری شود و زمینه برای احیای پایدار این گونه در زیستگاههای طبیعی کشور فراهم شود.
