به گزارش دیده بان طبیعت و به نقل از روابط عمومی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر؛ محمد زمانیان، در گردهمایی سالیانه دانههای روغنی، با قدردانی از مدیران، محققان، کارشناسان، نمایندگان بخش خصوصی و فعالان اجرایی سراسر کشور، اظهار کرد: دانههای روغنی به دلیل نقش مؤثر در تنوعبخشی الگوی کشت، بهبود تناوب زراعی، افزایش حاصلخیزی خاک و پایداری نظامهای تولید، جایگاهی ویژه در کشاورزی کشور دارند.
وی با اشاره به چالشهای پیشروی توسعه کشت دانههای روغنی از جمله تغییرات اقلیمی، محدودیت منابع آب، شوری و فقر خاکهای زراعی و افزایش هزینه نهادهها افزود: عبور از این چالشها نیازمند برنامهریزی مدون، مدرن و مبتنی بر دانش است و چنین گردهماییهایی میتواند به عنوان منبع تصمیمساز، نسخه راهبردی سالهای پیشرو را تدوین کند.
زمانیان با تأکید بر لزوم همراستایی برنامههای تحقیقاتی با اسناد بالادستی نظیر امنیت غذایی، الگوی کشت و برنامه هفتم توسعه، گفت: ترسیم یک نقشه راه جامع برای دانههای روغنی از اولویتهای مؤسسه است و در این مسیر، اصلاح و معرفی ارقام پرمحصول، متحمل به تنشهای محیطی، افزایش بهرهوری آب، توسعه روشهای نوین آبیاری و بهزراعی باید بهطور جدی دنبال شود.
رئیس مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، ترویج و انتقال مؤثر دانش به مزرعه را شرط اصلی موفقیت تحقیقات دانست و تصریح کرد: نتایج پژوهشها زمانی به ثمر مینشیند که با زبان قابل فهم و کاربردی به کشاورز منتقل شود؛ در غیر این صورت، تحقیقات صرفاً به تولید مقاله منجر خواهد شد، نه ارتقای امنیت غذایی.
وی توسعه دانههای روغنی را یک برنامه کوتاهمدت ندانست و خاطرنشان کرد: این موضوع باید بهعنوان یک راهبرد ملی دیده شود؛ چراکه تولید روغن بیش از بسیاری از محصولات زراعی، با صنعت و سیاستگذاری پیوند خورده است و همین امر ضرورت جهتدهی هدفمند تحقیقات را دوچندان میکند.
زمانیان با اشاره به رویکرد آیندهپژوهی در مؤسسه گفت: آیندهپژوهی دانههای روغنی با نگاه نظاممند، سناریومحور و مبتنی بر فناوریهای نو، از برنامههای جدی ماست تا تولید روغن کشور در افقهای ۱۰ تا ۲۰ ساله و متناسب با واقعیتهای اقلیمی و منابع تعریف شود. وی افزود: اصلاح و معرفی ارقام متحمل به خشکی و شوری، افزایش درصد و کیفیت روغن، اصلاح اسیدهای چرب، مقاومت به آفات و بیماریها و ارتقای بهرهوری آب از محورهای اصلی این رویکرد است.
وی استفاده از فناوریهای نوین مانند اسپیدبریدینگ، هوش مصنوعی، کشاورزی هوشمند و دقیق را ضروری دانست و گفت: بهرهگیری از این فناوریها میتواند زمان معرفی ارقام جدید را تا ۵۰ درصد کاهش دهد. همچنین توسعه ارقام هیبرید، بهویژه در کلزا، مطابق تکالیف برنامه هفتم توسعه، با جدیت دنبال میشود.
رئیس مؤسسه با اشاره به آمار جهانی تولید دانههای روغنی اظهار کرد: در حالی که ۶۰ درصد تولید جهانی دانههای روغنی به سویا اختصاص دارد، سهم این محصول در کشور ما بسیار محدود است؛ این در حالی است که از نظر اکولوژیکی ظرفیتهای مناسبی برای کشت آن وجود دارد و بررسی علمی دلایل این عقبماندگی باید در دستور کار قرار گیرد.
وی کاهش ضایعات پس از برداشت را از دیگر محورهای مهم آیندهپژوهی دانست و افزود: با توجه به ضایعات ۲۰ تا ۳۰ درصدی در بخش کشاورزی، حتی کاهش ۱۰ درصدی ضایعات میتواند نقش قابل توجهی در تأمین امنیت غذایی ایفا کند.
زمانیان با اشاره به دستاوردهای بخش دانههای روغنی در مؤسسه گفت: تاکنون ۶۹ رقم در پنج گیاه دانه روغنی معرفی شده و ۲۴ رقم از طریق ۲۸ قرارداد به بخش خصوصی واگذار شده است. وی افزود: معرفی ارقام جدید، از جمله ارقام زودرس با بیش از ۴۰ درصد روغن و ارقام متحمل به تنش، بهویژه در کنجد با خاصیت مقاوم به ریزش، میتواند نقش مهمی در افزایش سطح زیر کشت و تولید روغن در شرایط کمآبی و شوری ایفا کند.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد این گردهمایی فراتر از یک نشست تخصصی، نقطه آغاز تصمیمسازی و تصمیمگیری مؤثر در حوزه دانههای روغنی باشد و از تلاشهای تمامی مدیران، محققان، کارشناسان، تکنسینها و فعالان این حوزه قدردانی کرد.
